Tìm hiểu về các ứng dụng nhắn tin mã hóa đầu cuối an toàn

Mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption, E2EE) đảm bảo chỉ người gửi và người nhận đọc được nội dung tin nhắn; ngay cả nhà cung cấp dịch vụ cũng không giải mã được. Ứng dụng nhắn tin an toàn là ứng dụng bật E2EE mặc định cho mọi cuộc trò chuyện, dùng giao thức đã được kiểm chứng, thu thập ít siêu dữ liệu, và cho phép bạn xác minh người đang nói chuyện. Tuy nhiên, E2EE không bảo vệ được bạn nếu điện thoại bị chiếm quyền, bản sao lưu không được mã hóa, hay người nhận chụp màn hình. Bài viết giúp bạn hiểu đúng và chọn đúng.

Mã hóa đầu cuối hoạt động thế nào

Mỗi thiết bị tạo một cặp khóa: khóa công khai chia sẻ cho người khác và khóa riêng giữ trên thiết bị. Khi bạn gửi tin nhắn, ứng dụng mã hóa bằng khóa mà chỉ thiết bị người nhận giải mã được. Máy chủ chỉ chuyển tiếp dữ liệu đã mã hóa.

Giao thức Signal là một trong những giao thức E2EE được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi nhất, có các tính năng như bí mật chuyển tiếp: mỗi tin nhắn dùng khóa khác nhau, nên lộ một khóa không giải mã được toàn bộ lịch sử.

So sánh với mã hóa khi truyền

Nhiều ứng dụng quảng cáo "được mã hóa" nhưng thực chất chỉ mã hóa khi truyền, hoặc chỉ bật E2EE trong một chế độ đặc biệt. Hãy đọc kỹ.

Các ứng dụng phổ biến áp dụng E2EE ra sao

Tính năng của các ứng dụng thay đổi theo thời gian; hãy kiểm tra thông tin chính thức mới nhất của nhà cung cấp. Với các ứng dụng nhắn tin phổ biến khác tại Việt Nam, hãy xem chính sách bảo mật của từng ứng dụng để biết E2EE có được áp dụng mặc định hay không.

Siêu dữ liệu: phần E2EE không che

Siêu dữ liệu là thông tin về cuộc trò chuyện: ai nhắn với ai, khi nào, bao lâu, từ địa chỉ IP nào, danh bạ của bạn. Ngay cả khi nội dung được mã hóa, siêu dữ liệu có thể tiết lộ nhiều điều. Ứng dụng tốt về quyền riêng tư cố gắng thu thập và lưu giữ siêu dữ liệu ở mức tối thiểu. Đây là tiêu chí đáng cân nhắc bên cạnh E2EE.

Sao lưu: lỗ hổng thường bị bỏ quên

Nếu ứng dụng sao lưu tin nhắn lên đám mây mà bản sao lưu không được mã hóa đầu cuối, nhà cung cấp đám mây hoặc ai chiếm được tài khoản đám mây có thể đọc lịch sử trò chuyện. Hãy:

• Bật mã hóa đầu cuối cho bản sao lưu nếu ứng dụng hỗ trợ.
• Hoặc tắt sao lưu đám mây với cuộc trò chuyện nhạy cảm.
• Bảo vệ tài khoản đám mây bằng xác thực hai yếu tố.

Xác minh người đang trò chuyện

E2EE bảo vệ trước người nghe lén ở giữa, nhưng nếu kẻ gian đăng ký ứng dụng bằng số điện thoại của bạn bè, bạn vẫn có thể đang nói chuyện với sai người. Các ứng dụng như Signal, WhatsApp cho phép so sánh "mã an toàn" hoặc quét mã QR khi gặp trực tiếp. Bật thông báo khi mã an toàn của liên hệ thay đổi.

Bảo vệ thiết bị là điều kiện tiên quyết

Tin nhắn được giải mã trên thiết bị. Nếu thiết bị bị cài phần mềm theo dõi, kẻ gian đọc được mọi thứ bất kể mã hóa. Vì vậy:

• Khóa màn hình bằng mã mạnh, sinh trắc học.
• Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng.
• Không cài ứng dụng ngoài kho chính thức.
• Kiểm tra quyền trợ năng, quản trị thiết bị; xem bài bảo vệ webcam và micro.
• Rà soát thiết bị liên kết (phiên bản máy tính, web) của ứng dụng nhắn tin, đăng xuất thiết bị lạ.

Tính năng hữu ích khác

• Tin nhắn tự hủy: giảm lượng dữ liệu tồn tại trên thiết bị, nhưng không ngăn được người nhận chụp màn hình.
• Khóa đăng ký bằng mã PIN: ngăn kẻ gian đăng ký lại tài khoản bằng số điện thoại của bạn qua lừa đảo SIM.
• Ẩn số điện thoại, dùng tên người dùng: giảm lộ số điện thoại khi tham gia nhóm.
• Khóa ứng dụng: yêu cầu mở khóa riêng khi vào ứng dụng nhắn tin.

E2EE trong môi trường doanh nghiệp

Doanh nghiệp có thể có yêu cầu lưu trữ, kiểm soát thông tin liên lạc theo quy định. Nhân viên nên dùng công cụ được công ty phê duyệt cho công việc, tránh dùng ứng dụng cá nhân để trao đổi dữ liệu nội bộ. Chủ đề này nên được nêu trong chính sách bảo mật nội bộ, như bài xây dựng chính sách bảo mật nội bộ.

Chọn ứng dụng nào

Nếu ưu tiên quyền riêng tư cao nhất, chọn ứng dụng bật E2EE mặc định, mã nguồn mở, thu thập siêu dữ liệu tối thiểu. Nếu cần liên lạc với nhiều người, ứng dụng phổ biến có E2EE mặc định là lựa chọn thực tế, kèm cấu hình sao lưu mã hóa. Quan trọng nhất là người bạn trò chuyện cũng dùng cùng ứng dụng và cùng cấu hình an toàn. Bạn có thể đọc thêm về các quyền riêng tư cơ bản trong bài hỏi đáp quyền riêng tư cá nhân.