Cách nhận diện và vô hiệu hóa định vị vị trí trên điện thoại

Điện thoại có thể biết bạn đang ở đâu với độ chính xác cao, và nhiều ứng dụng được phép truy cập thông tin này. Để kiểm soát, bạn cần biết điện thoại xác định vị trí bằng những cách nào, xem ứng dụng nào đang dùng vị trí, chỉ cấp quyền "khi đang dùng" hoặc "vị trí gần đúng", tắt các dịch vụ hệ thống không cần, xóa lịch sử vị trí đã lưu và kiểm tra xem bạn có đang chia sẻ vị trí với ai không. Bài viết hướng dẫn chi tiết cho Android và iPhone.

Điện thoại xác định vị trí bằng cách nào

Tắt định vị (GPS) trong cài đặt chặn ứng dụng truy cập vị trí qua hệ điều hành, nhưng nhà mạng vẫn biết bạn kết nối trạm phát nào, và website vẫn ước lượng được khu vực qua IP. Đây là giới hạn cần hiểu để có kỳ vọng đúng.

Vì sao vị trí là dữ liệu nhạy cảm

Lịch sử vị trí tiết lộ nơi bạn ở, nơi làm việc, trường học của con, phòng khám bạn đến, thói quen hằng ngày. Kết hợp vài điểm vị trí lặp lại, người khác có thể xác định danh tính dù dữ liệu không ghi tên. Nhiều khung pháp lý xếp dữ liệu vị trí vào nhóm cần bảo vệ đặc biệt.

Nhận diện ứng dụng đang dùng vị trí

Trên Android

• Biểu tượng định vị xuất hiện trên thanh trạng thái khi có ứng dụng dùng vị trí.
• Cài đặt, Vị trí, Quyền truy cập vị trí của ứng dụng: xem ứng dụng được phép "Luôn luôn", "Chỉ khi dùng", hay "Không cho phép".
• Bảng điều khiển quyền riêng tư: xem ứng dụng nào đã truy cập vị trí trong thời gian gần đây.

Trên iPhone

• Mũi tên định vị xuất hiện khi có ứng dụng dùng vị trí.
• Cài đặt, Quyền riêng tư và bảo mật, Dịch vụ định vị: danh sách ứng dụng với mức quyền và ký hiệu sử dụng gần đây.
• Báo cáo quyền riêng tư của ứng dụng cho biết tần suất truy cập.

Cấp quyền vị trí hợp lý

Nguyên tắc chung về cấp quyền tối thiểu được trình bày trong bài bảo vệ quyền riêng tư khi cài ứng dụng.

Tắt các dịch vụ vị trí hệ thống

Android

• Tắt "Độ chính xác vị trí của Google" nếu không cần, khi đó điện thoại dựa chủ yếu vào GPS.
• Tắt "Quét Wi-Fi" và "Quét Bluetooth" trong dịch vụ vị trí; các tính năng này cho phép quét ngay cả khi bạn tắt Wi-Fi, Bluetooth.
• Kiểm tra Lịch sử vị trí hoặc Dòng thời gian trong tài khoản Google; xem bài cấu hình riêng tư tài khoản Google.

iPhone

• Trong Dịch vụ định vị, mục Dịch vụ hệ thống: xem và tắt những mục không cần, như gợi ý dựa trên vị trí, quảng cáo Apple dựa trên vị trí.
• Vị trí quan trọng: xem và xóa lịch sử, tắt nếu không muốn lưu.

Siêu dữ liệu vị trí trong ảnh

Ảnh chụp bằng điện thoại thường chứa thông tin vị trí (EXIF). Khi chia sẻ file ảnh gốc, người nhận có thể xem tọa độ nơi chụp.

• Tắt quyền vị trí cho ứng dụng Camera nếu không cần.
• Khi chia sẻ, dùng tùy chọn bỏ thông tin vị trí (iPhone có trong Tùy chọn khi chia sẻ; nhiều máy Android có tùy chọn tương tự).
• Nhiều mạng xã hội tự xóa EXIF khi đăng, nhưng gửi qua email hoặc một số ứng dụng có thể giữ nguyên file gốc.

Kiểm tra chia sẻ vị trí với người khác

Bạn có thể đã chia sẻ vị trí và quên mất, hoặc người khác đã bật chia sẻ khi cầm máy của bạn:

• Android: kiểm tra Chia sẻ vị trí trong Google Maps, ứng dụng gia đình.
• iPhone: kiểm tra ứng dụng Tìm và mục Chia sẻ vị trí; tính năng Kiểm tra an toàn giúp rà soát và dừng chia sẻ nhanh.
• Kiểm tra ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội có tính năng chia sẻ vị trí trực tiếp.
• Cảnh giác với thiết bị định vị lạ (thẻ định vị Bluetooth) di chuyển cùng bạn; cả Android và iPhone đều có cảnh báo hoặc công cụ quét thiết bị theo dõi không xác định.

Nếu phát hiện bị theo dõi vị trí trái ý muốn trong một mối quan hệ cá nhân, hãy cân nhắc an toàn trước khi tắt, và tìm hỗ trợ từ người tin cậy, tổ chức hỗ trợ hoặc cơ quan công an. Các dấu hiệu phần mềm theo dõi được nêu trong bài bảo vệ webcam và micro.

Vị trí trong mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin

Ngoài quyền vị trí của hệ điều hành, nhiều người tự tay chia sẻ vị trí qua thói quen đăng bài. Gắn thẻ địa điểm khi check-in, đăng ảnh đang ở nhà kèm cảnh quan dễ nhận ra, chia sẻ câu chuyện theo thời gian thực khi đi du lịch đều cho người khác biết bạn đang ở đâu hoặc nhà đang vắng. Một vài thói quen nên cân nhắc:

• Đăng ảnh du lịch sau khi đã về nhà thay vì trong lúc đang đi.
• Tắt tính năng tự động gắn vị trí khi đăng bài trong cài đặt mạng xã hội.
• Giới hạn người xem bài có địa điểm chỉ trong bạn bè thân thiết.
• Kiểm tra tính năng bản đồ bạn bè trong một số ứng dụng, bật chế độ ẩn nếu không muốn chia sẻ.

Khi nào nên tắt hẳn định vị

• Khi đến nơi nhạy cảm và không muốn để lại dấu vết trong lịch sử ứng dụng.
• Khi không dùng ứng dụng cần vị trí trong thời gian dài.
• Khi muốn tiết kiệm pin.

Lưu ý: tắt định vị ảnh hưởng tới tính năng tìm thiết bị khi bị mất và một số tính năng an toàn như gọi khẩn cấp gửi vị trí ở một số quốc gia. Cân nhắc để bật nhưng giới hạn quyền ứng dụng chặt chẽ thay vì tắt hoàn toàn.